Η νέα αυτή φάση εμπεριέχει αυξημένο ρίσκο, ωστόσο το Ιράν διατηρεί ισχυρά «χαρτιά»
Ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν έχει πλέον περάσει από την αρχική του φάση σε μια νέα, εξελισσόμενη περίοδο, στην οποία η Τεχεράνη φαίνεται να στοιχηματίζει ότι η επόμενη κλιμάκωση θα είναι πολεμική. Πιθανότατα πρόκειται για σύντομα επεισόδια περιορισμένης σύγκρουσης, τα οποία όμως θα μπορούσαν να επεκταθούν περιφερειακά, εφόσον οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιλέξουν μια απότομη κλιμάκωση.
Η νέα αυτή φάση εμπεριέχει αυξημένο ρίσκο, ωστόσο το Ιράν διατηρεί ισχυρά «χαρτιά», καθώς έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει δυσανάλογα μεγαλύτερη ζημιά σε υποδομές του Κόλπου ως απάντηση σε οποιοδήποτε πλήγμα δεχθεί, ενώ παράλληλα αντιλαμβάνεται ότι η Δύση πλησιάζει όλο και περισσότερο σε ένα ενεργειακό «γκρεμό».
Οι τρεις βασικοί άξονες της νέας στρατηγικής
Ο πρώτος άξονας είναι η εμπιστοσύνη της Τεχεράνης ότι το Ιράν δεν πρόκειται να απομακρυνθεί από τον έλεγχό του στα Στενά του Hormuz και ότι, με την ενίσχυση των διοικητικών του δομών στην περιοχή, αυτή η πραγματικότητα θα παγιωθεί διεθνώς και θα αναγνωριστεί εμμέσως από τα κράτη της περιοχής, μέσα από έναν συμβιβασμό με ιρανο-ομανικό έλεγχο.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πολιτική αποτροπής που εφαρμόζει το Ιράν απέναντι στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Κάθε απόπειρα αναχαίτισης ή επίθεσης σε ιρανικά πλοία ή παρέμβασης στη λειτουργία των Στενών θα απαντάται με ολοένα και πιο σκληρά αντίποινα. Μακροπρόθεσμα, αυτή η στρατηγική μπορεί να οδηγήσει σε αυξανόμενη ζημιά κατά αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων, δημιουργώντας νέο σημείο έντασης.
Στις 3 Ιουνίου, για παράδειγμα, οι ΗΠΑ εκτόξευσαν πύραυλο Hellfire εναντίον ιρανικού δεξαμενόπλοιου κοντά στο Hormuz. Σε απάντηση, πλοίο αμερικανικών συμφερόντων, το The Panaya, επλήγη από πυραύλους. Παράλληλα, το Ιράν εξαπέλυσε τρία κύματα πυραύλων cruise κατά αμερικανικής αεροπορικής και ελικοπτερικής βάσης στο Κουβέιτ, από όπου είχε προέλθει η επίθεση. Εικόνες που διέρρευσαν δείχνουν σοβαρές ζημιές και στο διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ, αν και τα αίτια παραμένουν αμφισβητούμενα.
Η απόρριψη των διαπραγματεύσεων
Ο δεύτερος άξονας της ιρανικής στάσης αντανακλά την περιφρόνηση της ηγεσίας προς τη ρητορική του Donald Trump, τις συνεχείς υπερβολικές απαιτήσεις, τις απειλές που δεν αντιστοιχούν στις πραγματικές δυνατότητες των ΗΠΑ και την ασυνεπή πολιτική του απέναντι στο Ιράν.
Η ιρανική ηγεσία, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο συμβιβασμός δεν είναι εφικτός και ότι είναι προτιμότερο να διακοπούν οι συνομιλίες παρά να συνεχιστούν «οι άκαρπες και κακόπιστες διαπραγματεύσεις με ένα παρακμάζον και αναξιόπιστο αμερικανικό καθεστώς», όπως έχει χαρακτηριστεί από τους New York Times.
Πίσω από αυτή την απόφαση φαίνεται να βρίσκεται και η σταδιακή συνειδητοποίηση, μέσα από δηλώσεις και αναλύσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, ότι ο πραγματικός στόχος της επίθεσης της 28ης Φεβρουαρίου δεν ήταν απλώς η αλλαγή καθεστώτος, αλλά η αποδυνάμωση και διάσπαση του Ιράν. Αυτή η εκτίμηση έχει μεταβάλει ριζικά τον ιρανικό υπολογισμό.
Εσωτερική συσπείρωση και στρατηγική σύγκρουση
Η εξέλιξη αυτή έχει ενισχύσει σημαντικά την εσωτερική στήριξη προς την Ισλαμική Δημοκρατία και έχει μετατρέψει τη σύγκρουση σε υπαρξιακή μάχη για τη διατήρηση των αξιών της Επανάστασης. Υπό αυτό το πρίσμα, το Ιράν θεωρεί ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικά περιθώρια διαπραγμάτευσης με τον Trump, πέρα από έναν μελλοντικό συμβιβασμό όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Ο τρίτος άξονας της σύγκρουσης διατυπώνεται από το ίδιο το Ιράν: «Εκεχειρία για όλους ή εκεχειρία για κανέναν». Η θέση αυτή επαναβεβαιώθηκε σε πρόσφατο τελεσίγραφο προς τον Trump, σύμφωνα με το οποίο, αν πραγματοποιούνταν απειλές για πλήγματα σε προάστια της Βηρυτού, το Ιράν θα απαντούσε με σφοδρά πλήγματα στο βόρειο Ισραήλ.
Ο Trump, σύμφωνα με την αφήγηση, επέλεξε την εκεχειρία και μετά από επικοινωνία με τον Netanyahu ανακοίνωσε την εφαρμογή της, ζητώντας την ακύρωση σχεδιαζόμενων επιθέσεων στον Λίβανο. Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η απόφαση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με πολιτικούς να κατηγορούν την κυβέρνηση για περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας.
Ο ρόλος του Λιβάνου και η Hezbollah
Για μήνες, ΗΠΑ και Ισραήλ επιχειρούν να πιέσουν τμήμα της λιβανικής ηγεσίας να αναλάβει την αποδυνάμωση της Hezbollah, κάτι που όμως θεωρείται πολιτικά και πρακτικά αδύνατο.
Ο πρώην αξιωματικός της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών Danny Citrinowicz αναφέρει ότι το Ιράν έχει καταφέρει να συνδέσει το λιβανικό μέτωπο με τη συνολική σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ, μετατρέποντας κάθε ένταση στον Λίβανο σε μέρος της ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Ωστόσο, όπως σημειώνει, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ασταθής, με διαφορετικές ερμηνείες της εκεχειρίας από Ισραήλ και Hezbollah, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης.
Εσωτερική αστάθεια στο Ισραήλ
Στο βόρειο Ισραήλ, η κατάσταση παραμένει τεταμένη, με πολλές κοινότητες κοντά στα σύνορα με τον Λίβανο να έχουν εγκαταλειφθεί ή να είναι ημι-άδειες. Το ζήτημα έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις, με τοπικούς παράγοντες να ζητούν άμεση κρατική παρέμβαση.
Ο Ιρανός αξιωματούχος MB Ghalibaf δήλωσε χαρακτηριστικά:
«You ride the horse you saddled!»
Ένα μέτωπο χωρίς σταθερότητα
Ο Λίβανος παραμένει, σύμφωνα με την ανάλυση, μόνιμη εστία έντασης. Δεν είναι ζήτημα αν θα υπάρξει νέα κρίση, αλλά πότε. Στο Ισραήλ, ακόμη και η αντιπολίτευση ζητά τη διάλυση της Hezbollah, ενώ διαφωνεί με τις αμερικανικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τις στρατιωτικές επιλογές της χώρας.
Το Ιράν, από την πλευρά του, φέρεται να θέτει ως όρο για οποιαδήποτε συνολική συζήτηση την πλήρη παύση των εχθροπραξιών στον Λίβανο, την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τον τερματισμό των πιέσεων στα Στενά του Hormuz.
Μια σύγκρουση που παραμένει ανοιχτή
Οι περιορισμένες στρατιωτικές ανταλλαγές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζονται, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά εύφλεκτο περιβάλλον, τόσο στον Περσικό Κόλπο όσο και στον Λίβανο.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το Ιράν αναγνωρίζει ότι η κλιμάκωση μπορεί τελικά να καταστεί πολιτικά αναπόφευκτη για τις ΗΠΑ, υπό την πίεση εσωτερικών και διεθνών παραγόντων.
Οι διαπραγματεύσεις, όπως σημειώνεται, δεν έχουν ουσιαστική πρόοδο όσο ΗΠΑ και Ισραήλ επιδιώκουν ένα αποτέλεσμα που θα αφήνει το Ιράν αποδυναμωμένο και όχι ενισχυμένο.
Ένας τέτοιος συμβιβασμός, καταλήγει η ανάλυση, θα απορριφθεί ως απαράδεκτος από πολιτικά και επιχειρηματικά κέντρα επιρροής στις ΗΠΑ.
Η σύγκρουση αυτή, σύμφωνα με το κείμενο, θα συνεχιστεί μέχρι να αλλάξουν οι παγκόσμιες οικονομικές και γεωπολιτικές ισορροπίες.
www.bankingnews.gr
Η νέα αυτή φάση εμπεριέχει αυξημένο ρίσκο, ωστόσο το Ιράν διατηρεί ισχυρά «χαρτιά», καθώς έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει δυσανάλογα μεγαλύτερη ζημιά σε υποδομές του Κόλπου ως απάντηση σε οποιοδήποτε πλήγμα δεχθεί, ενώ παράλληλα αντιλαμβάνεται ότι η Δύση πλησιάζει όλο και περισσότερο σε ένα ενεργειακό «γκρεμό».
Οι τρεις βασικοί άξονες της νέας στρατηγικής
Ο πρώτος άξονας είναι η εμπιστοσύνη της Τεχεράνης ότι το Ιράν δεν πρόκειται να απομακρυνθεί από τον έλεγχό του στα Στενά του Hormuz και ότι, με την ενίσχυση των διοικητικών του δομών στην περιοχή, αυτή η πραγματικότητα θα παγιωθεί διεθνώς και θα αναγνωριστεί εμμέσως από τα κράτη της περιοχής, μέσα από έναν συμβιβασμό με ιρανο-ομανικό έλεγχο.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πολιτική αποτροπής που εφαρμόζει το Ιράν απέναντι στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Κάθε απόπειρα αναχαίτισης ή επίθεσης σε ιρανικά πλοία ή παρέμβασης στη λειτουργία των Στενών θα απαντάται με ολοένα και πιο σκληρά αντίποινα. Μακροπρόθεσμα, αυτή η στρατηγική μπορεί να οδηγήσει σε αυξανόμενη ζημιά κατά αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων, δημιουργώντας νέο σημείο έντασης.
Στις 3 Ιουνίου, για παράδειγμα, οι ΗΠΑ εκτόξευσαν πύραυλο Hellfire εναντίον ιρανικού δεξαμενόπλοιου κοντά στο Hormuz. Σε απάντηση, πλοίο αμερικανικών συμφερόντων, το The Panaya, επλήγη από πυραύλους. Παράλληλα, το Ιράν εξαπέλυσε τρία κύματα πυραύλων cruise κατά αμερικανικής αεροπορικής και ελικοπτερικής βάσης στο Κουβέιτ, από όπου είχε προέλθει η επίθεση. Εικόνες που διέρρευσαν δείχνουν σοβαρές ζημιές και στο διεθνές αεροδρόμιο του Κουβέιτ, αν και τα αίτια παραμένουν αμφισβητούμενα.
Η απόρριψη των διαπραγματεύσεων
Ο δεύτερος άξονας της ιρανικής στάσης αντανακλά την περιφρόνηση της ηγεσίας προς τη ρητορική του Donald Trump, τις συνεχείς υπερβολικές απαιτήσεις, τις απειλές που δεν αντιστοιχούν στις πραγματικές δυνατότητες των ΗΠΑ και την ασυνεπή πολιτική του απέναντι στο Ιράν.
Η ιρανική ηγεσία, σύμφωνα με την ανάλυση, έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο συμβιβασμός δεν είναι εφικτός και ότι είναι προτιμότερο να διακοπούν οι συνομιλίες παρά να συνεχιστούν «οι άκαρπες και κακόπιστες διαπραγματεύσεις με ένα παρακμάζον και αναξιόπιστο αμερικανικό καθεστώς», όπως έχει χαρακτηριστεί από τους New York Times.
Πίσω από αυτή την απόφαση φαίνεται να βρίσκεται και η σταδιακή συνειδητοποίηση, μέσα από δηλώσεις και αναλύσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, ότι ο πραγματικός στόχος της επίθεσης της 28ης Φεβρουαρίου δεν ήταν απλώς η αλλαγή καθεστώτος, αλλά η αποδυνάμωση και διάσπαση του Ιράν. Αυτή η εκτίμηση έχει μεταβάλει ριζικά τον ιρανικό υπολογισμό.
Εσωτερική συσπείρωση και στρατηγική σύγκρουση
Η εξέλιξη αυτή έχει ενισχύσει σημαντικά την εσωτερική στήριξη προς την Ισλαμική Δημοκρατία και έχει μετατρέψει τη σύγκρουση σε υπαρξιακή μάχη για τη διατήρηση των αξιών της Επανάστασης. Υπό αυτό το πρίσμα, το Ιράν θεωρεί ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικά περιθώρια διαπραγμάτευσης με τον Trump, πέρα από έναν μελλοντικό συμβιβασμό όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Ο τρίτος άξονας της σύγκρουσης διατυπώνεται από το ίδιο το Ιράν: «Εκεχειρία για όλους ή εκεχειρία για κανέναν». Η θέση αυτή επαναβεβαιώθηκε σε πρόσφατο τελεσίγραφο προς τον Trump, σύμφωνα με το οποίο, αν πραγματοποιούνταν απειλές για πλήγματα σε προάστια της Βηρυτού, το Ιράν θα απαντούσε με σφοδρά πλήγματα στο βόρειο Ισραήλ.
Ο Trump, σύμφωνα με την αφήγηση, επέλεξε την εκεχειρία και μετά από επικοινωνία με τον Netanyahu ανακοίνωσε την εφαρμογή της, ζητώντας την ακύρωση σχεδιαζόμενων επιθέσεων στον Λίβανο. Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η απόφαση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, με πολιτικούς να κατηγορούν την κυβέρνηση για περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας.
Ο ρόλος του Λιβάνου και η Hezbollah
Για μήνες, ΗΠΑ και Ισραήλ επιχειρούν να πιέσουν τμήμα της λιβανικής ηγεσίας να αναλάβει την αποδυνάμωση της Hezbollah, κάτι που όμως θεωρείται πολιτικά και πρακτικά αδύνατο.
Ο πρώην αξιωματικός της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών Danny Citrinowicz αναφέρει ότι το Ιράν έχει καταφέρει να συνδέσει το λιβανικό μέτωπο με τη συνολική σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ, μετατρέποντας κάθε ένταση στον Λίβανο σε μέρος της ευρύτερης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Ωστόσο, όπως σημειώνει, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ασταθής, με διαφορετικές ερμηνείες της εκεχειρίας από Ισραήλ και Hezbollah, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης.
Εσωτερική αστάθεια στο Ισραήλ
Στο βόρειο Ισραήλ, η κατάσταση παραμένει τεταμένη, με πολλές κοινότητες κοντά στα σύνορα με τον Λίβανο να έχουν εγκαταλειφθεί ή να είναι ημι-άδειες. Το ζήτημα έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις, με τοπικούς παράγοντες να ζητούν άμεση κρατική παρέμβαση.
Ο Ιρανός αξιωματούχος MB Ghalibaf δήλωσε χαρακτηριστικά:
«You ride the horse you saddled!»
Ένα μέτωπο χωρίς σταθερότητα
Ο Λίβανος παραμένει, σύμφωνα με την ανάλυση, μόνιμη εστία έντασης. Δεν είναι ζήτημα αν θα υπάρξει νέα κρίση, αλλά πότε. Στο Ισραήλ, ακόμη και η αντιπολίτευση ζητά τη διάλυση της Hezbollah, ενώ διαφωνεί με τις αμερικανικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τις στρατιωτικές επιλογές της χώρας.
Το Ιράν, από την πλευρά του, φέρεται να θέτει ως όρο για οποιαδήποτε συνολική συζήτηση την πλήρη παύση των εχθροπραξιών στον Λίβανο, την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και τον τερματισμό των πιέσεων στα Στενά του Hormuz.
Μια σύγκρουση που παραμένει ανοιχτή
Οι περιορισμένες στρατιωτικές ανταλλαγές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζονται, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά εύφλεκτο περιβάλλον, τόσο στον Περσικό Κόλπο όσο και στον Λίβανο.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το Ιράν αναγνωρίζει ότι η κλιμάκωση μπορεί τελικά να καταστεί πολιτικά αναπόφευκτη για τις ΗΠΑ, υπό την πίεση εσωτερικών και διεθνών παραγόντων.
Οι διαπραγματεύσεις, όπως σημειώνεται, δεν έχουν ουσιαστική πρόοδο όσο ΗΠΑ και Ισραήλ επιδιώκουν ένα αποτέλεσμα που θα αφήνει το Ιράν αποδυναμωμένο και όχι ενισχυμένο.
Ένας τέτοιος συμβιβασμός, καταλήγει η ανάλυση, θα απορριφθεί ως απαράδεκτος από πολιτικά και επιχειρηματικά κέντρα επιρροής στις ΗΠΑ.
Η σύγκρουση αυτή, σύμφωνα με το κείμενο, θα συνεχιστεί μέχρι να αλλάξουν οι παγκόσμιες οικονομικές και γεωπολιτικές ισορροπίες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών